De Boekenzolder: toevluchtsoord voor boeken

We schreven al eerder over het Leidse initiatief De Boekenzolder, waar iedereen gratis boeken kan brengen én halen. Margot nam een kijkje en maakte een uitgebreide reportage.


  • Door

    Margot Lodewijk

    21 november 2012

Nooit geweten dat uitgevers regelmatig niet verkochte boeken 'doordraaien'. In 2001 hoorde literair agent en vertaalster Amina Marix Evans dit voor het eerst op de Frankfurter Buchmesse. Zónde vond ze dat.

Ze besloot uitgevers te vragen hun overtollige voorraden aan haar te geven en dat deden ze in groten getale. Zij richtte de stichting Borderline Books op (niet te verwarren met de psychische ziekte) en zorgde voor de verdeling van deze afgedankte boeken onder mensen die aan de rand (borderline) van onze maatschappij leven, zoals vluchtelingen, (ex-)gevangenen en dakloze mensen.

De Boekenzolder

Inmiddels vinden de boeken van Amina een plek op De Boekenzolder in het centrum van Leiden en is de doelgroep verbreed naar alle Leidse inwoners. Bovendien komen de boeken niet meer alleen van uitgevers, maar ook van boekwinkels, bibliotheken én particulieren.

De Boekenzolder is een echte zolder. Via een trap kom je in een grote, hoge ruimte waar je zo naar de nok van het dak kijkt. Overal staan kasten en dozen vol met boeken. Bij een nadere inspectie blijken de boeken keurig onderverdeeld.

Ik zie kasten vol met Nederlandse, Engelse, Franse en Duitse en vertaalde literatuur. En speciale kasten met thrillers, poëzie, kinderboeken en non-fictie. Verder kom ik tijdens mijn rondgang - ver weggestopt - manden vol met boeken tegen in allerlei niet gangbare talen, zoals Zweeds, Urdu en Chinees.

Overal lopen mensen in de kasten te neuzen. En zo nu en dan vertrekt er iemand met een aantal boeken onder de arm. Temidden van dit alles staat coördinator Sjaak van Rijn aan een tafel grote stapels boeken te stempelen. Ik hoor hem tegen een mevrouw zeggen: “Ik heb net een hele doos Indonesische literatuur binnengekregen, iets voor jou?” Ze reageert verheugd en zegt dat ze gaat kijken.

Vindplek voor bijzondere boeken

Ik raak met Sjaak in gesprek en hij vertelt: “Voor veel mensen is De Boekenzolder een vindplek van bijzondere boeken. Per keer mag je maximaal zeven boeken meenemen. Die boeken mag je houden of bij een volgend bezoek weer terugbrengen. De Slegte vertelde ons dat onze boeken soms daar worden aangeboden. Dat is natuurlijk niet de bedoeling. Daarom zetten we er een stempel in. We willen de reguliere handel niet benadelen.”

Op het moment staan er op De Boekenzolder veel Harry Potters op de plank, zegt Sjaak: “Dat is nou wat er vaak gebeurt. Een tijdje is er een grote vraag naar een bepaald boek, maar als de hype voorbij is, dan blijven uitgevers soms met grote voorraden zitten.”

Het pand is van de gemeente. Ooit zat de Kringloopwinkel Leiden op de zolder, toen al met boeken en kleding. De Boekenzolder mocht de plek overnemen: “We krijgen geen subsidie en werken met vrijwilligers. Wel staat er een bus, waar bezoekers een vrijwillige financiële bijdrage in kunnen doen.”

Voor alle Leidenaars

Na de verhuizing zijn vrijwilligers begonnen om samen met leerlingen van ROC Da Vinci de ongeveer 20.000 boeken te ordenen. Sjaak: “In juni 2011 konden bezoekers van een festival van de wijkvereniging een kijkje komen nemen. Dat was zo’n succes, dat we hebben besloten om de Boekenzolder toegankelijk te maken voor alle inwoners van Leiden. Al blijft De Boekenzolder in de eerste plaats natuurlijk bedoeld voor degenen die niet zo makkelijk aan boeken kunnen komen.”

Ook scholen en instellingen komen trouwens langs, vervolgt Sjaak: “We ontvangen groepen en organiseren activiteiten, zoals de zwerfboekprojecten voor studenten en scholieren in de Leidse binnenstad.” Verder levert De Boekenzolder regelmatig boeken aan organisaties, zoals de stichting Kessler in Den Haag, de Leidse thuiszorginstelling Libertas, of zelfs het buitenland. “Vorig jaar is onze voorraad Portugese boeken naar Mozambique gegaan.”

De meeste mensen en instellingen weten De Boekenzolder via mond-tot-mondreclame te vinden. Al heeft het ook geholpen dat ze vorig jaar in september met een kraam boeken in de binnenstad hebben gestaan tijdens een autoloze zondag: dat leverde veel persaandacht op.

Met een bakfiets de wijk in

Sjaak zit vol met plannen. “In het voorjaar willen we een officiële opening organiseren met allerlei festiviteiten zoals voorlezen aan kinderen en gedichten voordragen. Verder willen we een koffiehoek maken en in de zomer met een bakfiets vol boeken de wijken ingaan.”

Amina is inmiddels vertrokken naar Engeland, maar haar initiatief gaat dankzij Sjaak en de vele vrijwilligers dus voortvarend door. Ik hoop dat steeds meer mensen hun weg naar De Boekenzolder zullen vinden. Eigenlijk zou elke stad zo’n prachtige plek voor ‘afgedankte’ boeken moeten hebben!

De Boekenzolder, Middelstegracht 38, Leiden. Openingstijden: donderdag 15-17 uur en vrijdag 11-13 uur. www.boekenzolderleiden.nl 

Schreeuw het van de daken!


Reacties 1

Supernudger 22 november 2012

Prachtig, dit initiatief. Het heeft ook wel wat weg van www.bookcrossing.com, wat veelal door particulieren wordt gebruikt. Boeken die je niet meer wilt hebben, kun je 'loslaten' op een openbare plek. Daarbij kun je je 'eigen' boeken ook blijven volgen op de site, mits de volgende lezer tenminste een bericht daarop achterlaat. Er zijn in het hele land boekenkasten in openbare gelegenheden, waar iedereeen ook wat uit kan meenemen. Zo ook in Leiden, in Hotel De Doelen onder andere.