Neem afscheid van de gloeilamp

De nieuwe lichting duurzame lampen is zuiniger en gaat langer mee dan gloeilampen. En inmiddels zijn warme tinten en dimmen ook mogelijk. Het vertrouwde peertje gaat dan ook langzaamaan verdwijnen, heeft de EU besloten.

Milieubelasting van verlichting

Vrijwel alle milieubelasting van verlichting – 99% - ontstaat door de elektriciteit die nodig is om de lamp te laten branden. Deze elektriciteit wordt grotendeels opgewekt via verbranding van gas en steenkool. Dit leidt tot veel CO2-uitstoot en zorgt voor allerlei vervuilende stoffen, zoals zwaveldioxide, stikstofoxide en kwik.

Waarom verdwijnt de gloeilamp?

Gloeilampen zetten maar 5 tot 10% van de elektrische energie in licht om. De rest gaat verloren als warmte - daarom voelen peertjes altijd zo warm! Het verdwijnen van de gloeilamp scheelt per jaar 5 miljard kilo CO2-uitstoot en 40 miljard kWh aan stroom, heeft de Europese Commissie berekend. Dat is vergelijkbaar met het jaarlijkse stroomverbruik van alle Nederlandse en Belgische huishoudens bij elkaar. Niet alleen de EU doet de gloeilamp in de ban: Californië en Australië gingen ons voor.

Duurder? Goedkoper!

Energiezuinige lampen zijn in de winkel duurder dan gloeilampen. Toch pakken ze uiteindelijk goedkoper uit: ze gaan langer mee en je bespaart op elektriciteit. Een huishouden kan per jaar zo’n 75 euro aan elektriciteitskosten besparen als alle gloeilampen (gemiddeld 17) vervangen worden door spaarlampen.

Feiten en cijfers

• 99% van de milieubelasting van verlichting ontstaat door het elektriciteitsgebruik van de lamp. 
• Deze elektriciteitsopwekking zorgt voor CO2-uitstoot en vervuilende stoffen, als zwaveldioxide, stikstofoxide en kwik. 
• De gloeilamp gaat in de EU uit de winkels verdwijnen. 
• Energiezuinige lampen zijn duurder in aanschaf dan gloeilampen, maar pakken uiteindelijk toch goedkoper uit.
• Zelfs nog werkende gloeilampen kun je beter vervangen door zuinige verlichting.
•  Spaarlampen en ledlampen zijn voor meer dan 90% te recyclen. 

Dossier

Geen verschil tussen oude en nieuwe lampen

Op 28 oktober 2009 gaf toenmalig minister Cramer het startsein voor de campagne ‘Zuinig licht, heldere keuze’. Ze deed het licht aan bij twee identieke huiskamers: een met traditionele verlichting en een met spaar- en ledlampen. Hiermee maakte ze zichtbaar dat er nauwelijks verschillen hoeven te zijn tussen oude en nieuwe verlichting.

Weggooien is géén zonde

Het is geen verspilling om een nog werkende gloeilamp weg te doen. De milieuwinst van de nieuwe duurzame lamp is veel hoger dan de milieubelasting van het weggooien. Peertjes en halogeenlampen kunnen overigens gewoon bij het huisvuil. Alle andere lampen moet je wel apart inleveren bij de lampenwinkel of milieustraat van je gemeente. Spaarlampen en ledlampen bevatten herwinbare waardevolle grondstoffen en zijn voor meer dan 90% te recyclen.

Branduren en energiebesparing

• Een gloeilamp gaat zo'n 1.000 branduren mee.
• Spaarlampen gaan 6.000 tot 15.000 branduren mee en besparen zo'n 80% energie.
• Ledlampen gaan 25.000 branduren of nog langer mee en de energiebesparing kan afhankelijk van het lamptype - oplopen tot 85%.
• Met halogeenlampen bespaar je 30 tot 50% energie. Ze gaan zo’n 2.000 branduren mee.

Hoe maak je een keuze in de winkel? 

Daar sta je dan in de winkel met een oud peertje in je hand. Bij een gloeilamp hoefde je alleen te letten op het aantal watt en de fittingmaat. Maar bij energiezuinige lampen spelen andere zaken een rol: aantal lumen en Kelvin, dimbaarheid, aantal keren dat een lamp aan- en uitgeschakeld kan worden.

Een aantal tips op een rijtje:

• In de winkel zie je aan het energielabel of een lamp zuinig is. Energielabel A is het zuinigst.
• Spaarlampen en ledlampen zijn het zuinigst, daarna volgen de halogeenlampen.
• Heeft de lamp geen energielabel? Kijk dan op de verpakking naar het aantal lumen (de maat voor de hoeveelheid licht die de lamp geeft) en deel dat door het aantal watt. Hoe meer Lumen per watt, hoe zuiniger.
• Energiezuinige lampen geven bij hetzelfde aantal watt veel meer licht, omdat ze elektrische energie efficiënter omzetten in licht. Deze tabel geeft meer informatie: 

Vermogen gloeilamp Lichtopbrengst (Lumen)
15 watt 100 - 200
25 watt 200 - 400
40 watt 400 - 500
60 watt 700 - 900
75 watt 900 - 1.300
100 watt meer dan 1.300

• De kleur van de lamp wordt aangegeven in het aantal Kelvin. Het licht van gloeilampen is zo’n 2.700 Kelvin. Wil je een lamp met warm licht, kies dan een lamp van 3.000 Kelvin of minder. Boven de 3.000 Kelvin wordt het licht steeds witter en koeler.
• Niet alles verandert: de fittingen – klein en groot – zijn hetzelfde gebleven. 
• Kijk op de verpakking of de lamp dimbaar is: sommige led- en spaarlampen zijn dimbaar, andere niet. 
• Spaarlampen hebben meestal wat tijd nodig om op volle lichtsterkte te komen. Inmiddels zijn er spaarlampen te koop die snel volledig licht geven. Halogeen- en led-lampen geven direct licht op volle sterkte.

Misverstand over kwik

In spaarlampen zit kwik. Het is een misvatting dat ze daarom milieuonvriendelijk zijn. Als de spaarlamp wordt ingeleverd in de winkel of bij de milieustraat van je gemeente, dan worden het kwik en andere onderdelen) hergebruikt.

Laat een lamp niet branden

Als je lampen laat branden als je de kamer verlaat, dan verspil je elektriciteit en stroomkosten. Het is een fabeltje dat tl-lampen en spaarlampen beter aan kunnen blijven omdat aan- en uitschakelen meer stroom zou kosten dan tussentijds aanblijven.
Vaker aan- en uitschakelen zorgt wel voor slijtage van de lamp. Als je een lamp intensief gaat gebruiken, kijk dan op de verpakking of je de lampen vaak aan- en uit kunt schakelen (schakelcycli).

Advies op maat

Hoeveel energie je kunt besparen op verlichting in huis, hangt af van je persoonlijke situatie. Op Milieucentraal kun je berekenen hoeveel je bespaart met spaarlampen.

Kritische geluiden

Niet iedereen juicht over de nieuwe verlichting. "De kwaliteit van spaarlampen is ondermaats", stelde de Vlaamse consumentenorganisatie Test-Aankoop vorig jaar. "De ledlampen zijn nog niet uitontwikkeld", stelde de Consumentenbond vorig jaar. Dat heeft als risico dat consumenten afhaken door een slechte eerste ervaring. Daarom is het belangrijk om goede lampen te kopen, stelt de branche.

Bronnen: 

• milieucentraal.nl 
• beterklimaat.nl

Regelmatig worden (nieuwe) lampen getest. Kijk voor de resultaten op www.consumentenbond.nl of op www.olino.org.

Ken jij nog een site met handige informatie over dit onderwerp? Heb je nuttige aanvullingen, goede ervaringen, kritische opmerkingen, vragen of suggesties? We lezen graag jouw bijdrage aan de discussie!