Vragen en antwoorden
V: Ik zie dat er veel vocht langs de muren condenseert. Is er een ventilatieprobleem, en zo ja, wanneer treedt dat op?
A: Er is geen ventilatie. Er is sprake van zogenaamde natuurlijke ventilatie en die vindt plaats via de ramen, deuren en kappen. De zwarte vlekken in de torens ontstaan door de condens.
V: Ik las in de krant dat u van oliestook naar gas wilt. Is er een milieuvergunning afgegeven voor gas? Zo ja, ligt er al een gasleiding?
A: Er is nu een oliegestookte machine van 850 kilowatt en de olie zit in plastic vaten achter. Voor gas moet er nog een aparte vergunning worden aangevraagd. Maar omdat er een provisorium gasgestookte ketel van 1500 kilowatt komt (tijdelijke periode ivm restauratiewerkzaamheden), is de vergunningsaanvraag voor gas in voorbereiding. De huidige ketel gaat eruit na de bouwvak.
V: Hoe kunnen we beschikken over bouwtekeningen, gebruikstijden en tekeningen?
A: Op nudge.nl/holywarming worden plattegronden en geveldoorsneden beschikbaar gesteld. Daarnaast staat er in het reglement meer over de gebruikstijden en bezoekersaantallen
V: Wat en wie moet er verwarmd worden?
A: De St Bavo bedraagt 85.000 kubieke meter. Met de plebanie en de wc’s meegerekend, is de St Bavo de grootste kerk in Nederland. De laatste kennen een aparte verwarming. Het gaat jaarlijks al gauw om een totaal van € 80.000 aan stookkosten. Het gaat met name om het verwarmen van kerkgangers. Daarnaast wordt het gebouw in de toekomst meer opengesteld voor publiek (toeristen).
V: Welke andere voorbeelden zijn er bekend van kerkverwarming?
A: De Westerkerk heeft sinds kort vloerverwarming. In Driebergen is een gemeentelijk momument energieneutraal gerestaureerd. De oplossing zoals beschreven in het promotieonderzoek van Dionne Limpens is getest in Italië. De kerkbankverwarming bestaat uit drie elementen in de bank zelf en werkt door aanstraling aan het onderlichaam. Het bleek dat de kerkgangers liever warme voeten hadden en een koud hoofd, dan andersom. Je vindt ook meer informatie in Heating Monumental Churches van Henk Schellen.
V: De St Bavo is een monument, waar moet ik dan rekening mee houden?
A: In principe mag er aan een rijksmonument niets gewijzigd worden, mits er een vergunning is op basis van artikel 11. De gemeente Haarlem moet daarmee instemmen. Ook zaken die niet nagelvast zijn (bv. orgel, kerkbanken, etc), kunnen conform de monumentenwet onderdeel zijn van het monument. Beslissingen daarover vallen ook onder auspiciën van Haarlem.
V: Is het bekend of er toepassingen zijn van zonnepanelen op het dak?
A: Is nog niet gebeurd, bij ons niet bekend.
V: Wat is het doel van de verwarming. Alleen de bezoekers of nog meer?
A: De mensen een beetje comfortabel laten zitten. Verder staat in het masterplan van de Bavo het idee dat bezoekers met hoogwaardig elektronische apparatuur door de kerk kunnen lopen om meer te horen over de kunstschatten.
V: Komt er een plek waar meer onderzoeken komen te staan?
A: Via de Universiteit van Eindhoven is veel onderzoek gedaan naar kerkverwarming. Via nudge.nl/holywarming zijn het promotieonderzoek van Dionne Limpens en Henk Schellen te downloaden.
V: Hoeveel uur moeten mensen worden verwarmd in de kerk?
A: Als het heel erg koud is dan gaat de verwarming vrijdagavond al aan, anders zaterdagochtend. Het verwarmen begint in november en loopt t/m eind april.
V: Hoe koud is het in de kerk?
A: De temperatuur komt na verwarming niet boven de 12 graden.
V: Hoeveel mensen zijn er in de kerk aanwezig tijdens diensten?
A: Het gaat om de vieringen van zaterdagavond om 19.00 uur en zondagochtend. 250 bezoekers op zondag, 1000 tot 1200 met de paaswake, dan is de Basiliek vol. Kerstvieringen: eerste viering 800 en tweede viering 1000.
V: Wat zijn de plannen voor de toekomst?
A: De kelders worden uitgediept voor het kathedraalmuseum, dat moet klimatologisch worden beheerst (circa 1.000m2). Er komen twee gebruiksruimtes van 200 m2 ook voor gebruik in de avond. Doelstelling is om deze ruimtes op een basale temperatuur te houden.
V: Hoe is de verwarming in de kerk nu geregeld?
A: Via een klimatologisch afgiftesysteem. Onder de banken zit een buissysteem en in de zijpaden zitten industriële heaters. Afgiftecapaciteit is niet bekend.
V: Is er nog een andere verwarmingsafgifte.
A: Nee, wel in de plebanie. Die hebben een cascade-opstelling van drie kleine Remeha ketels.
V: Is er een overzicht van de warmteverdeling in de kerk?
A: Het koor, de achterzijde van de kerk wordt niet verwarmd.
V: Wat wordt de moeilijkheidsgraad van de wedstrijd?
A: De verwarming van deze kerk is lastig door de massa aan muurwerk. De koude komt voornamelijk uit de muur en niet zozeer van de lucht.
V: U spreekt over bezoekers in de kerkbanken, rondlopend voor de kerkschatten. Is er het idee om als rijksmonument meerdere functies aan te bieden?
A: We denken aan orgelbespelingen op het Willibrordusorgel op de zaterdag. Wel interessant om meer mensen naar een monument te halen, maar het liturgische element moet bovenaan staan. Het orgel wordt 1 x per jaar gestemd. De organist heeft geen signalen afgegeven.
V: Wat is het beschikbare bedrag voor de verwarmingsinstallatie?
A: Je krijgt 70% van het subsidiabele deel van de investering. Installaties vallen nooit onder de subsidies. Hiervoor zijn gelden voor gereserveerd. Denk vanuit de basisbehoefte, wat heeft deze kathedraal minimaal nodig.
V: Vallen de bankjes ook onder de monumentenstatus? Kun je ze vervangen door iets anders?
A: Dat is een gevoelig onderwerp. Bij deze kerk zijn de bankjes niet beschreven maar vallen hoogst waarschijnlijk wel onder de monumenten status.
V: Moet de oplossing breder inzetbaar zijn?
A: Ieder gebouw heeft eigen eisen, zichtbaarheid, wat wel en niet kan. Dit is in bijna alle gevallen maatwerk. De basis van de oplossing, moet bij voorkeur breder inzetbaar en toepasbaar zijn. De juryleden krijgen technische ondersteuning via de Innovatie Snelweg van het CO2 Servicepunt.
V: Wanneer is er de mogelijkheid om later vragen te mogen stellen?
A: Tot en met 14 april kun je vragen stellen via holywarming@nudge.nl. De antwoorden worden gepubliceerd op nudge.nl/holywarming. Tot 10 juni 17.59 kun je ons vragen blijven stellen via hetzelfde e-mailadres, maar die vragen en antwoorden publiceren we niet meer op onze site.
V: Komt er nog een nota van inlichtingen?
A: Nee, het antwoord op de gestelde vragen en de overige informatie op de site geven de benodigde informatie. Als je vragen hebt, dan kun je ons die emailen.
V: Hoe werkt het inschrijven?
A: Je kunt je inschrijven wanneer je wilt, sluiting van de inschrijving is 10 juni om 18.00 uur.